Türk Ticaret Kanununda en dikkat çeken değişiklikleri İstanbul Ticaret Odası Hukuk İşleri Şubesi uzmanlarının değerlendirmesi.
1- Ticari belgelerde yazılması zorunlu hususlarda değişiklik
Tacirlerin işletmesiyle ilgili olarak daha önce her türlü belgede yazılması zorunluluğu olan sicil numarası, ticaret unvanı ve merkezi gibi bilgilerin, sadece ticari mektuplar ve ticari defterlere yapılan kayıtların dayandığı belgelerde bulunması yeterli görüldü. Ayrıca Bakanlar Kurulu tarafından denetime tabi kılındığı için internet sitesi oluşturma zorunluluğu olan şirketler, bu belgelerde internet sitesinin adını da gösterecek olup, tüm bu bilgiler şirketin internet sitesinde de yayınlanacaktır. İnternet sitesi oluşturma zorunluluğu getirilmiş olan anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde, yönetim kurulu başkan ve üyelerinin; müdürlerin ve yöneticilerin adları ile soyadları, taahhüt edilen ve ödenen sermaye miktarı da gösterilecektir.
2- Ticaret unvanının devrinde ceza öngörüldü. Ticari işletmenin devri halinde, ticaret unvanını devralan kişi, herhangi bir değişiklik yapmadan ticaret unvanını kullanma hakkına sahip olacak. Yeni düzenleme ile bu maddeye aykırı olarak ticaret unvanını devredenler, devralan ve kullananların, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılması öngörüldü. (TTK. 49-51F/3)
3- Defter tasdiklerinde noter işlemleri azaltıldı. Tacirlerin zorunlu olarak tutacakları defterlerin, ticari işlemleriyle malvarlığı durumunu açıkça gösterir şekilde Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Kurumu tarafından yayımlanan Türkiye Muhasebe Standartlarına göre tutulması zorunluluğu (TTK. 88) getirilmiştir. Bu kanun tabi gerçek ve tüzel kişiler 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun defter tutma ve kayıt zamanı ile ilgili düzenlemelere de uymak zorundalar. Öte yandan yeni düzenleme ile pay defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defterlerinin yeterli yaprakları bulunması kaydıyla izleyen faaliyet dönemlerinde de açılış onayı yaptırılmaksızın kullanılmaya devam edilebilecek. Ayrıca Yevmiye defteri ile yönetim kurulu karar defterinin kapanış onayı, izleyen faaliyet döneminin üçüncü ayının sonuna kadar notere yaptırılacak olup, ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması halinde bu defterlerin açılışlarında ve yevmiye defteri ile yönetim kurulu karar defterinin kapanışında noter onayı aranmayacaktır. Bu kapsamda fiziki ortamda veya elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin nasıl tutulacağı, defterlere kayıt zamanı, onay yenileme ile açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken çıkarılan tebliğle belirlenecektir. (TTK 64F.3)
4- İşlem denetçisi olmayacak. 6102 sayılı Kanun ile öngörülen getirilen şirketlerin kuruluş, birleşme, devralma vb. işlemleri için önceden denetime tabi olmasını öngören işlem denetçiliği tamamen kaldırıldı.
5- Bağımsız denetimin kapsamı yeniden belirlendi. Yeni değişiklik ile tüm şirketler değil, Bakanlar Kurulu’nca denetime tabi olduğu belirlenen şirketler de bağımsız denetim uygulanacak. Bu yeni düzenlemeye göre: denetçi, bağımsız denetim yapmak üzere, 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre ruhsat almış yeminli mali müşavir veya serbest mu hasebeci mali müşavir unvanını taşıyan ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca yetkilendirilen kişiler ve/veya ortakları bu kişilerden oluşan sermaye şirketi olabilecektir. (TTK.400) Ayrıca bağımsız denetçiler ile ilgili olarak 6335 sayılı Kanun ile 6102 sayılı Kanun’da değiştirilen bir konuda: artık, on yıl içinde aynı şirket için toplam yedi yıl denetçi olarak seçilen denetçilerin, üç yıl geçmedikçe denetçi olarak seçilememesidir. Bu süreyi kısaltma yetkisi Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu’na verilmiştir. (TTK.400) Öte yandan denetçinin seçilmesi ile görevden alınması konusunda Kanundaki istisnalar hariç olmak üzere genel kurul yetkili kılınmıştır.
6- Denetçi kusurlu ise sorumlu olacak. Kanun, denetçi ve özel denetçilerin de, kanuni görevlerinin yerine getirilmesinde kusurlu hareket etmeleri halinde, hem şirkete hem de pay sahipleri ile şirket alacaklılarına karşı, verdikleri zarar dolayısıyla sorumlu olacakları düzenlendi. (TTK.554)
7- Bağımsız denetimde olumsuz rapor alan yönetim kurulu tekrar seçilebilecek. Bağımsız denetçi tarafından olumsuz görüş verilmesi halinde: Yönetim kurulu, görüş yazısının tesliminden itibaren 4 iş günü içinde genel kurulu toplantıya çağırmak zorunda olup, genel kurul ise derhal yeni bir yönetim kurulu seçmek zorundadır. Eğer esas sözleşmede aksi öngörülmemişse eski yönetim kurulu üyeleri yeninden seçilebilecektir. Yeni yönetim kurulu, altı ay içinde kanuna, esas sözleşmeye ve standartlara uygun yeni finansal tablolar hazırlatarak, genel kurulun onayına sunmak zor unda olacaktır. Öte yandan görüş vermekten kaçınma hali de olumsuz görüşün sonuçlarını doğuracaktır.
8- İnternet sitesi kurma zorunluluğu değiştirildi. Yeni Kanunda internet sitesi kurma yükümlülüğü Bakanlar Kurulu kararıyla denetime tabi olacağı öngörülen şirketler ile sınırlandırıldı. 01.07.2013’te yürürlüğe girecek bu zorunluluk uyarınca: 01.07.2013’ten sonra yeni kurulan şirketler ticaret siciline tescil edildikleri andan itibaren üç ay içerisinde, mevcut şirketler ise 01.07.2013 tarihinden itibaren en geç 3 ay içinde internet sitesi kurmak ve şirketçe yapılması zorunlu ilanların yayınlamak zorunda olacaklar. Bu içerikler, işlemin gerçekleştiği veya tescilin yapıldığı tarihten itibaren 5 gün içinde siteye konulacaktır. Kuruluştan internet sitesi açılıncaya kadar geçen süre içerisinde yayınlanması gereken içerikler de sitenin açıldığı tarihte siteye konulacaktır. İnternet sitesi kurma yükümlülüğüne tacir ticari mektuplarda ve ticari defterlere yapılan kayıtların dayandığı belgelerde göstermek zorunda olduğu sicil numarası, ticaret unvanı, işletmesinin merkezini tabi internet sitesinde de yayınlamak zorundadır. Sitede ayrıca, anonim şirket yönetim kurulu başkan ve üyelerinin adları ve soyadları ile taahhüt edilen ve ödenen sermaye miktarı, limited şirketlerde müdürlerin adları ve soyadları ile taahhüt edilen ve ödenen sermaye miktarı da yayınlanacaktır. Belirtilen bilgilerin yayımlanması yükümlülüğü 01.01.2014 itibarıyla doğacaktır. Yeni kanunda, internet sitesi kurma yükümlülüğüne aykırı davranmaya cezai sonuçlar da bağlandı. Buna göre; internet sitesi kurma yükümlülüğüne aykırı davranan yönetim organı üyeleri yüz günden üçyüz güne kadar adli para cezası, internet sitesine koyulması gereken içeriği koymayan yönetim organı ü yeleri ise yüz güne kadar adli para cezası ile cezalandırabilecekler.
9- Fiilen kapanmış kağıt üzerinde var olan şirketler Ticaret Sicil Müdürlükleri’nce sicilden silinecek Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde aşağıdaki hâlleri tespit edilen ya da bildirilen anonim ve limited şirketler ile kooperatiflerin tasfiyeleri ve ticaret sicilinden kayıtlarının silinmesi, ilgili kanunlardaki tasfiye usulüne uyulmaksızın 6335 sayılı kanun ile 6102 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 7. Madde uyarınca yapılacak. Şöyle ki: - 24/6/1995 tarihli ve 559 sayılı Türk Ticaret Kanununun Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname gereğince, sermayelerini anılan Kanun Hükmünde Kararname ile öngörülen tutarlara çıkarmamış anonim şirketler ile limited şirketler. - Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce veya yürürlük tarihinden itibaren iki yıl içinde münfesih olan anonim ve limited şirketler. - Kooperatifler Kanunu hükümlerine göre herhangi bir nedenle dağılmış olan kooperatifler. - Sebebi ne olursa olsun aralıksız son beş yıla ait olağan genel kurul toplantıları yapılamayan anonim şirketler ile kooperatifler. - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce tasfiye işlemlerine başlanılmış ancak genel kurulun toplanamaması nedeniyle ara bilançoları veya son ve kati bilançosu genel kurula tevdi edilemediği için ticaret sicilinden terkin işlemi yapılamayan şirket ve kooperatifler bu kapsamda olup, 3 aylık askı süresi sonrasında sicil müdürleri terkin işlemini yapabilecek. Öte yandan maddenin uygulamasına ilişkin düzenlemeleri Gümrük ve Ticaret Bakanlığı yapacaktır.
10- Şirket birleşmelerinde durum. Birleşmenin gerçekleşmesinden itibaren üç ay içinde birleşmeye katılan şirketlerin alacaklıları istemde bulunurlarsa, devralan şirket bunların alacaklarını teminat altına alacaktır. Ayrıca birleşmeye katılan şirketler alacaklılarına Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yedişer gün araklıklarla üç defa yapacakları ilanla ve ayrıca internet sitelerine konulacak ilanla haklarını bildirecektir. (TTK.157)
11- Sermaye Piyasası Kanunu hükümleri hariç, şirketler halktan para toplayamayacak Yeni Kanun ile şirketlerce halktan para toplanmasına yönelik özel bir düzenleme getirildi. Buna göre, Sermaye Piyasası Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla, bir şirket kurmak veya şirketin sermayesini artırmak amacıyla halka her türlü yoldan çağrıda bulunarak para toplanması yasaklandı. (TTK.552)
12- Yönetim kurulu borçlanma ve şirketle işlem yapma yasağında yeni düzenleme yapıldı, yasağın kapsamı daraltıldı Yeni Kanunda, şirkette pay sahibi olan Yönetim Kurulu üyesi şirkete borçlanabilecek. Ancak pay sahibi olan yönetim kurulu üyesi: * Sermaye taahhüdünden doğan vadesi gelmiş borçlar ifa etmemiş ve, * Şirketin serbest yedek akçelerle birlikte karı, geçmiş yıl zararlarını karşılayacak düzeyde değilse şirkete borçlanamayacaklar. Öte yandan; * Pay sahibi olmayan yönetim kurulu üyelerinin, ve * Yönetim kurulu üyelerinin pay sahibi olmayan - Alt veya üst soyundan birisinin, - Eşinin, - Üçüncü derece dâhil kan ve kayın hısımlarının şirkete nakit borçlanmaları yas aklanmıştır. Ayrıca şirket bu kişiler hakkında kefalet, garanti ve teminat veremeyecek, sorumluluk yüklenemeyecek, bunların borçlarını devralamayacaktır. Aksi halde şirket alacaklıları borçlanılan tutar için bu kişileri takip edebilecektir. Yukarıdaki maddeye aykırı olarak şirkete borçlananlar ve bunlara şirket adına kefalet, garanti ve teminat verenler, sorumluluk yüklenenler ve şirket adına bunların borçlarını devralanlar hakkında üçyüz günden az olmamak üzere adli para cezası uygulanacaktır. (TTK. 395, TTK 562/5)
13- Genel kurullara elektronik katılım için esas sözleşme maddesini bakanlık belirleyecek 6102 sayılı yasayla esas sözleşmede öngörülmek kaydıyla genel kurullara elektronik ortamda katılma, öneride bulunma ve oy verme imkanı 6335 sayılı Yasa ile Esas sözleş meye bu bağlamda konacak hükmün Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından düzenlenecek elektronik ortamda toplantı yapılmasına ilişkin yönetmelikten aynen aktarılması zorunlu olup, şirketler bu hükümde değişiklik yapamayacaklardır. (TTK 1527)
14- Esas Sözleşme değişiklileri için 01.07.2013 tarihi önemli Genel kurulun toplantı ve karar nisaplarına ilişkin şirket esas sözleşmesinde önceki kanundaki nisapların uygulanacağını öngören bir hüküm varsa, bu hükmün 01.07.2013 tarihine kadar Yeni Kanuna uyarlanması gerekmektedir. Aksi halde bu tarihten itibaren Yeni Kanundaki nisaplar kendiliğinden uygulama alanı bulacaklardır.
15- Pay sahiplerinin oy hakkına ilişkin düzenlemede yenilik Oy hakkına ilişkin 6102 sayılı Kanun ile getirilen yeni düzenlemede, oy hakkının doğumu için pay bedellerinin taahhüt edilmesi yeterli görülmemiş, kanunen veya esas sözleşme ile öngörülen asgari miktarlarının ödenmesi şartı aranmıştır. 6335 sayılı Değişiklik Kanunu ile de bu hükümlerin yürürlük tarihi ise 01.07.2013 olarak belirlenmiştir. Bu düzenleme geriye doğru da etkili olacak, 01.07.2012 tarihinden önce kurulmuş şirketlerde sermaye artırımı nedeniyle taahhüt edilmiş olan sermaye koyma borcunu asgari miktarda yerine getirmeyen pay sahipleri 01.07.2013 tarihi itibariyle oy hakkından mahrum kalacaklardır. (TTK. 434-435 ) Ayrıca oyda imtiyaz sahipleri 1.7.2013 tarihinden sonra ibra ve sorumluluk davası açmada bu imtiyazlarını kullanamayacaklardır.
16- Şirket yöneticileri ancak kusurlu ise sorumlu olacak Yeni Kanun, 6102 sayılı Kanun da öngörülen kusursuz sorumluluğu kaldırarak, yönetim kurulu üyeleri, yöneticiler ve tasfiye memurlarının kanundan veya esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal etmeleri halinde; şirkete, pay sahiplerine ve şirket alacaklılarına verdikleri zarardan sorumlu olacağını öngördü.
17- Limited şirket kuruluşunda sermaye payının nakden ödenme zorunluluğu kalktı Limited şirket kurucularının, sermayenin tamamını ödemeyi şartsız olarak taahhüt etmeleri yeterli olacak ve şirket sözleşmesindeki imzaların noterce onaylanması ile kurulmuş sayılacak, ticaret siciline tescil ile de tüzel kişilik kazanacaktır. ( TTK. 585)
18- Şirketler yurtdışından yönetilebilecek Limited şirket müdürleri için 6102 sayılı Kanun ile öngörülen en az birinin yerleşim yerinin Türkiye olması ve bu kişinin münferit yetkili olması zorunluluğu 6335 ile kalktı.
19- Limited şirketler de A.Ş.’ler gibi kâr payı avansı dağıtabilecek Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi olmayan şirketlerde, dağıtımın usul ve esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın bir tebliği ile düzenlenecek.
20- Kanunda yer alan cezalara yeni düzenle me geldi 6102 sayı ile öngörülen birçok hapis cezası 6335 sayılı kanun ile adli para cezasına dönüştürülürken, adli para cezalarının da idari para cezasına çevrildiği görüldü.
Kaynak : İTO